— Wettelijk kader · Basis

De Wet verplichte ggz (Wvggz)

Regelt hoe en wanneer iemand met een psychische stoornis verplichte zorg kan krijgen, als er sprake is van ernstig nadeel voor zichzelf of anderen. De wet legt sterk de nadruk op maatwerk, rechtsbescherming en inspraak van de cliënt, met toetsing door de rechter bij een crisismaatregel en bij een zorgmachtiging.

Vrijheidsbeperking of andere vormen van verplichte zorg mogen alleen worden toegepast als ultimum remedium, met voortdurende evaluatie en zo kort mogelijk.

1

Wettelijke grondslag
Vrijheidsbeperkende interventies vallen onder de Wvggz als vorm van verplichte zorg.
Toepassing is alleen toegestaan als er sprake is van ernstig nadeel door een psychische stoornis.
Er moet een zorgmachtiging zijn verleend door de rechter, of de toepassing moet passen binnen een geldige crisismaatregel.
2

Onderzoek naar alternatieven
Voor elke vrijheidsbeperking geldt: eerst nagaan of er vrijwillige zorg of lichtere alternatieven mogelijk zijn.
Documenteer welke interventies geprobeerd zijn en waarom die niet toereikend waren.
3

Proportionaliteit en subsidiariteit
Proportionaliteit
De VBI moet in verhouding staan tot het risico of gevaar dat men wil voorkomen.
Subsidiariteit
Altijd kiezen voor de minst ingrijpende en kortst mogelijke maatregel.

Bij elke evaluatie nagaan of de interventie nog noodzakelijk is.

4

Besluitvormingsproces (stappenplan Wvggz)

De Wvggz schrijft een zorgvuldig proces voor:

a
Bij een crisismaatregel: de burgemeester neemt in een spoedsituatie de crisismaatregel, waarna de rechter binnen enkele dagen beslist of deze wordt voortgezet (machtiging tot voortzetting van de crisismaatregel).
b
Bij een zorgmachtiging: de rechter verleent de zorgmachtiging op verzoek van de officier van justitie, gebaseerd op een zorgplan van de behandelaar.
c
Binnen de zorgmachtiging moet vrijheidsbeperking expliciet zijn opgenomen als vorm van verplichte zorg.
d
De geneesheer-directeur ziet toe op de uitvoering en naleving.
5

Toestemming en betrokkenheid
Als de cliënt wilsonbekwaam is of verzet toont, kan verplichte zorg toch doorgaan mits dit is toegestaan in de zorgmachtiging of de crisismaatregel.
Cliënt, naastbetrokkenen en vertegenwoordigers moeten gehoord worden waar mogelijk, ook door de rechter tijdens de procedure.
De cliëntvertrouwenspersoon (CVP) moet beschikbaar zijn om de cliënt te ondersteunen.
6

Registratie en verantwoording
Elke toepassing van een VBI wordt nauwkeurig vastgelegd: reden, alternatieven, duur en uitkomst
De zorgaanbieder rapporteert aan de geneesheer-directeur
Jaarlijks vindt toetsing plaats door de inspectie (IGJ)

Er is een verplichte terugkoppeling aan de rechter over de uitvoering van de zorgmachtiging.

7

Veiligheid tijdens gebruik VBI

Net als onder de Wzd geldt: bij gebruik van fixatie, tentbed, stoel met blad of bedhek moet de veiligheid centraal staan.

Toezicht en regelmatige controle zijn verplicht.
Zorg voor duidelijke instructies aan personeel en noodprocedures (bijv. snelle verwijdering bij calamiteit).
Hulpmiddelen moeten periodiek worden gecontroleerd op veiligheid en onderhoud.

Samenvattend

Rol van de rechter in het kort

Crisismaatregel
Spoedmaatregel van de burgemeester. De rechter beslist binnen enkele dagen of de crisismaatregel wordt voortgezet (machtiging tot voortzetting van de crisismaatregel).		 Zorgmachtiging
De rechter verleent vooraf een zorgmachtiging voor een langere termijn. Daarin staat expliciet welke vormen van verplichte zorg (zoals vrijheidsbeperking) zijn toegestaan.

Zonder zorgmachtiging of crisismaatregel is toepassing van een VBI niet toegestaan onder de Wvggz.